Ben bir iktisatçı olarak düşündüm. Aynı konuda konuşsaydım neler söylerdim. Hemen çok basit bir para hesabına girdim. Ticaret aritmetiğine gerek yok. Paylaşalım.
Bir kişinin günde bir paket Malboro sigarası içtiğini düşünelim. Ayda 30 paket eder. Sigaranın tatili de yok. Hafta sonu da içiliyor.
Bir paket sigara 5 YTL olduğuna göre bir ayda 150 YTL yapar.
Ayda 150 YTL taksitle günümüz teknolojisinde bir dizüstü bilgisayar alınabilir. İki adet masaüstü bilgisayar alınabilir. 84 ekran LCD televizyon alınabilir. Daha neler alınabilir.
Yılda 1800 YTL sigaraya harcanır.
Bir an sigarayı bırakalım ve bu parayı bankaya yıllık yüzde 5 reel faizle yatıralım. Ve her yıl sigaraya vereceğimiz parayı, mevcut paramızın üzerine koyarak bankaya yatırmaya devam edelim.
Enflasyon olmadığını yani sigaranın fiyatının hiç artmadığını varsayalım.
Bir kişi 20 yaşında sigaraya başlarsa, tiryaki olduğunda, 60 yaşında sigara onu bırakıyor. Yani 40 sene sigara içiliyor. Yaşarsan. Şunu da söyleyeyim sigaraya başlama yaşı çok daha az.
Peki bu süre içinde sigara içmezsek, ne kadar zarardan döneriz.
20 yıl sonunda 62,5 bin YTL. Eski hesaba göre 62,5 milyar lira. Bu gün 67 yaşına kadar çalışmış, yürüyemeyecek duruma gelmiş bir profesör emekli olduğunda yaklaşık 45 bin YTL emeklilik ikramiyesi alıyor. Bir profesörün emeklilik ikramiyesinin 1.5 katı yaklaşık.
Ben bu kadarını kaybettim bile.
Ya 40 yılın sonunda. Sigara içmeyip de parasını bankaya yatırsaydık, yaklaşık 230 bin YTL yani 230 milyar lira bankada birikecekti. Enflasyonu hesaba katmadığımıza göre, 40 yıl sonra bu paranın satın alma gücü bugünkü gibi olur.
Bu parayla, çocuklarını evlendirebilirsin, ABD’de üniversite okutabilirsin, süper lüks bir daire, tripleks bir villa alabilirsin, en lüks arabaları alabilirsin. Bu para bankada dursa ve sadece faizini çeksen, emeklilik maaşından çok daha fazla.
Eğer yüzde 10 enflasyon olduğunu yani sigaranın fiyatının her yıl yüzde 10 arttığını ve yıllık faizleri yüzde 15 olarak düşünürsek, 20 yıl sonunda 396 bin YTL, 40 yıl sonunda ise 9 milyon YTL’miz birikecekti. Bugünkü kura göre 6,8 milyon dolar. Evet bir kişi bir paket malboro içerse. Hesap ortada. Ayrıntılı hesap www.kenancelik.com sayfasında görülebilir. Bana da biraz fazla geldi ama.
Günde iki paket sigara içenler ise bunun iki katını kaybediyor.
Bir ailede baba, anne ve bir çocuğun günde üç paket sigara içtiği durumu da siz hesaplayın. Ayrıca hastalanıp hastanelere, ilaçlara, doktorlara yapılan ödemeleri hiç hesaba katmadım.
Bu kadar parayı bir insanın kaybettiğini düşünün. Kanserden daha kötü olur. Kalp krizinden gider.
Bence sigara paketlerinin üzerine ekonomik zararları da yazılmalı. Belki de o zaman sigarayı daha kolay bırakırız.
Napolyon, Para… Para… Para… demiş ama boş ver. Yokluğu da dert, varlığı da. Paranın ne önemi var. Sigaranın kendimizin ve çevremizdekilerin sağlığına daha fazla zararı var. Ayrıca hiç de medeni bir olay değil.
